Kantoorgebouw Vlaams Milieumaatschappij (VBM)

VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
VMM, De Smet Vermeulen Architecten,© Maurice Nijhuis & Anja Van Eetveldt
Isometrie - Kantoorgebouw Vlaamse Milieumaatschappij, De Smet Vermeulen Arch.

Sinds de oprichting in 1990 zetelt het hoofdbestuur van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) in Erembodegem. De administratie heeft nu een plek gekregen in een nieuw kantoorgebouw op de voormalige hospitaalsite in de negentiende-eeuwse gordel van Aalst.

Eerder had de sluiting van het hospitaal de consistentie van de wijk verstoord. Grote delen van de bebouwing op het binnengebied werden gesloopt en vervangen door woningen, andere stukken werden gerenoveerd tot woningen of kantoren. Daardoor vormde zich een hermetisch gesloten blok in het stedelijk weefsel. Wie niet op de site moest zijn, kwam er niet. De VMM liet haar oog vallen op het perceel aan de Dokter de Moorstraat, op de vrijstaande pastorie en het vroegere rustoord met tuin – een kleine groene long in de dichte rijbebouwing die het gebied omsluit.

Architecten Henk De Smet en Paul Vermeulen entten hun ontwerp op deze uitgangssituatie en haar problematiek. Ze behielden de tuin en maakten het binnengebied een stuk toegankelijker. De pastorie werd gerestaureerd en kreeg een nieuwe – publieke – bestemming als documentatiecentrum. Op de plaats waar het rustoord stond, verrees een nieuwbouw met twee verdiepingen. Via de gelijkvloerse arm van een transparante entreehal is dit gebouw rechtstreeks verbonden met de oude pastorie. De tuin – met de monumentale kastanjeboom, het kunstwerk van Patrick Van Caeckenbergh en de openbare kruidentuin – is bereikbaar vanuit de refter, maar ook rechtstreeks vanaf de straat. De omringende gebouwen – oud en nieuw – lijken deze tuin te koesteren, zonder hem af te schermen.

Op de hele gelijkvloerse verdieping zijn belendende zones moeiteloos aan elkaar geschakeld. Lokalen die niet doorlopend gebruikt worden, kregen glaswanden en spelen zo mee in de complexe ruimtelijke ervaring. Vanaf de eerste verdieping verandert de indruk drastisch. Terwijl doorlopende kasten voor convectors en bekabeling de gevels volgen, scheiden lichte dwarse wanden de kantoren aan beide kanten van de middengang van elkaar af. Dat gebeurt nooit tot tegen de gevel. Perspectivische doorzichten en uitzichten op plein of tuin voorkomen het typische celgevoel. Aan weerszijden van de middengang begrenzen kastblokken de kantoren, zonder ze af te sluiten.

Naast de pastorie en hal draait een brede rijstrook het domein op. Deze leidt naar het verkeersvrije publieke binnenplein achter de nieuwbouw of draait af naar niveau –2 van de ondergrondse parkeergarage die de VMM samen met het OCMW, dat op dezelfde site zetelt, bouwde. Een glazen paviljoen aan de overkant van het nieuwe stadsplein vormt de toegang naar de hoger gelegen parkeerlaag. Op die manier wordt de verkeerslast gespreid over de buurt. Het plein zelf is opgedeeld in twee verschillende helften. Op de ruwe helft groeit gras tussen de betonstroken en bepalen enorme maaskeien het beeld. De gladde helft is bedoeld voor skaters, hinkelaars, voetballers of gewone passanten.

Met dit project wil de VMM haar voorbeeldfunctie in de verf zetten. De bouw van de nieuwe vleugel moest over de hele lijn duurzaam verlopen. Dat impliceerde niet alleen het gebruik van ecologische bouwmaterialen, maar ook afvalbeperking en het vermijden van verloren werk op de werf. De constructie van de nieuwbouw, met dragende gevels en één rij dragende kolommen tussenin, laat andere invullingen toe. Zware vloeren en naakte zolderingen zorgen voor een hoge inertie, terwijl de kasten en wanden instaan voor akoestisch comfort. Voor de ramen schuivende blinden reguleren het binnenkomende licht en zorgen voor een natuurlijke koelte. Ook de luchtcirculatie en temperatuurregeling zijn afgestemd op een beperkt energieverbruik.

Maar het project genereerde ook een sociale duurzaamheid: tijdens de werkzaamheden ontstond een heuse band met de buurtbewoners, die er nadien een plein en een tuin bij kregen. Met haar nieuwe kantoorgebouw won de VMM terecht de Prijs Bouwheer 2005, uitgereikt door de Vlaams Bouwmeester aan de beste publieke bouwheer uit de overheidssector.

Caroline Goossens

Architectenbureau: 

De Smet Vermeulen architecten

Ontwerpers: 

Henk de Smet
Paul Vermeulen

Opdrachtgever: 

Vlaamse Milieu Maatschappij

Taal: 

Nederlands

Straat: 

Dokter de Moorstraat

Nummer: 

24-26

Postcode: 

9 300

Gemeente: 

Aalst

Land: 

België

Datum ontwerp: 

1998

Datum oplevering: 

2003

Oppervlakte: 

8 601 m²

Volume: 

25 800 m³

Totale bouwkost: 

10 140 000 €, excl. BTW

Totale bouwkost per m2: 

1 179 €, excl. BTW

Studiebureaus: 

Lemco bvba
Moens Engineering

Hoofdaannemers: 

bvba Van Herreweghe Bouwbedrijf

Structural sponsors

AG Real Estate
RG Tegel

Project sponsors

Cultural partners

hier niet aan komen aub