Begin 2026 bemiddelde het Vlaams Architectuurinstituut (VAi), dat het fotografisch archief van bouwbedrijf Van Coillie beheert, bij de verwerving van de bedrijfsdocumenten door Liberas. Het bedrijfsarchief is nu ondergebracht bij twee instellingen die vanuit hun eigen expertise de twee complementaire delen bewaren en ontsluiten. Samen bieden ze een rijk en gelaagd beeld van een Belgische bouwonderneming in de twintigste eeuw.
Het archief van de bouwonderneming Van Coillie, verworven door Liberas in 2026 via samenwerking met het VAi, biedt een unieke inkijk in de Belgische bouwsector van de twintigste eeuw. Waar het VAi reeds het fotografisch archief beheerde, nam Liberas de bedrijfsdocumenten in bewaring, waardoor een complementair en gedeeld archief ontstond dat verschillende perspectieven samenbrengt.
Van Coillie werd opgericht in 1919 in de regio Brugge-Oostende en groeide in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog uit tot een belangrijke aannemer. Tijdens het interbellum bouwde het bedrijf expertise en structuur op, wat de basis vormde voor verdere expansie. Na 1945 kende de onderneming een sterke groei onder de tweede generatie, met grootschalige projecten en tot 700 werknemers in de jaren 1960. Die groei ging samen met schaalvergroting en industrialisatie, onder meer via interne productie zoals de schrijnwerkerij IPAN en een doorgedreven professionalisering van het bouwproces.
In 1976 kwam abrupt een einde aan deze bloeiperiode door een betwiste fiscale procedure die leidde tot het faillissement. De nasleep hiervan had langdurige juridische en financiële gevolgen en markeert een kantelpunt in de bedrijfsgeschiedenis.
Het archief weerspiegelt deze evolutie. Het VAi beheert heel wat foto’s van werven en projecten, die inzicht geven in bouwpraktijken en visuele cultuur. Liberas bewaart financiële en juridische documenten, waaronder balansen, fiscale dossiers en stukken rond het faillissement. Samen maken beide archieven het mogelijk om zowel de zichtbare praktijk als de onderliggende structuren en besluitvorming van de bouwsector diepgaand te bestuderen.
Het archief werd in 2017 geschonken door Paul J. Van Coillie. Het omvat hoogwaardige foto’s en documentatie van de bouwprojecten van Bouwbedrijf Van Coillie. Daarnaast bevat één archiefdoos audiovisueel materiaal, aangevuld met documenten en publicaties over de onderneming.
De foto’s registreren zowel de grootschalige werven van het bedrijf als specifieke fasen van het bouwproces, zoals het bekleden van betonnen structuren of het gieten van funderingen. Het archief bevat ook beeldmateriaal van interne bedrijfsactiviteiten, waaronder de viering van het 50-jarig bestaan van de firma.
De foto's uit het archief die betrekking hebben op de projecten van Léon Stynen werden ondergebracht in de fotocollectie van het archief van Léon Stynen.
In de vierde aflevering van Unfolding the Archives dompelden we je onder in de wereld van de bouwbedrijven. De tentoonstelling laat je kennismaken met het aannemersberoep en hoe het veranderde vanaf het einde van de 19e eeuw. Werp een blik achter de werfschutting en ontdek verborgen schatten uit de archieven van bouwbedrijven.
De expo liep van 05.10.2021 t.e.m. 27.10.2021 in de Bibliotheek van Oostende
Bedrijven, ontwerpers en hun nabestaanden met archieven over de ontworpen omgeving kunnen bij het VAi terecht met vragen.
Wil je zelf aan de slag gaan met je archief? Op onze adviespagina’s geven we tips over het beheren, opruimen en ordenen van archieven.
Zoek je een bewaarplaats voor je archief? We gaan samen met jou op zoek naar een geschikte plek en ondersteunen bij de overdracht.
