Met 'Bedreigd, gesloopt, beschermd' stelt collectiebeheerder Dirk Laureys naar aanleiding van Open Monumentendag 2026 een uitgebreide collectiehighlight samen. Die belicht hoe monumenten door de jaren heen werden gered, aangepast of verdwenen.
Op zondag 13 september vindt de 38e editie van Open Monumentendag 2026 plaats. Onder het thema 'In goede handen' staat de rol centraal van iedereen die ons erfgoed onderzoekt, documenteert, beschermt en doorgeeft. Ook archieven zijn daarbij onmisbaar. Ze bewaren niet alleen de geschiedenis van gebouwen, maar leveren vaak ook de kennis die nodig is om monumenten te beschermen, restaureren of een nieuwe toekomst te geven.
Naar aanleiding van Open Monumentendag presenteert collectiebeheerder Dirk Laureys een extra uitgebreide collectiehighlight op de website van het VAi. In Bedreigd, gesloopt, beschermd brengt hij opmerkelijke verhalen uit de VAi-collectie samen die laten zien hoe monumenten door de jaren heen werden gekoesterd, gered, aangepast of soms onherroepelijk verloren gingen.
Met ruim 125 foto's, tekeningen, ontwerpplannen, documenten en ander beeldmateriaal is dit een van de omvangrijkste collectiehighlights in de reeks.
De collectiehighlight voert langs uiteenlopende voorbeelden. Zo komt de Sint-Catharinakerk in Diegem aan bod, waarover de film Stenen van Diegem (1953) een uniek tijdsbeeld schetst. Ook Hotel de Fraula in Antwerpen passeert de revue. Van dit 18de-eeuwse pand werd de gevel zorgvuldig ontmanteld en geïntegreerd in een nieuwbouwproject. Een meer schrijnend hoofdstuk vormt Horta's Volkshuis in Brussel, waarvan indrukwekkende foto's de afbraak documenteren.
Samen tonen deze projecten dat monumentenzorg meer is dan restaureren alleen. Het gaat ook over onderzoeken, documenteren, herbestemmen en leren uit wat verloren ging. Dankzij de vele architecten, monumentenzorgers, onderzoekers en erfgoedvrijwilligers die zich hiervoor inzetten, blijven deze verhalen bewaard en kunnen ze vandaag opnieuw verteld worden.
Benieuwd naar de restauratiedossiers en bouwhistorische studies in de VAi-collectie? Je vindt ze onder meer in de archieven van Joseph Louis Stynen, Lode De Clercq, Frans De Groodt, Lode De Barsée, Georges Baines, Luc Fornoville, Victor Blommaert, Stan Leurs, Guido Derks, Natuursteen Vlaminck, Koninklijke Vereniging Natuur- en Stedeschoon, Paul Gevers, Michel Bourgois en Mimi Debruyn.
Via de Archiefhub kun je digitaal grasduinen in de inventarissen van de collectie.
Wil je graag de archieven inkijken. Maak dan een afspraak via +32 (0)3 202 04 83 of stuur een mail naar architectuurarchief@vai.be.
"Archivalisch bewaren is niet voldoende. Het bewaarde moet eigentijds worden gebruikt en moet een moderne - architecturale - omkadering krijgen. Zo krijgt het letterlijk een betekenisvolle plaats in een veranderde omgeving en kan het zijn historische betekenis ook vandaag nog kritisch laten functioneren."
Op 13 september 2026 vindt de 38e editie van Open Monumentendag plaats - het grootste gratis culturele eendagsevenement in Vlaanderen.
Onder de noemer "In goede handen" ligt de focus deze keer op de mensen en praktijken die de toekomst van onze monumenten veilig stellen. Door ze te koesteren, te onderhouden, te beschermen, te herbestemmen en zo veel meer.
Met meer dan 1.100 activiteiten over heel Vlaanderen, is er voor elk wat wils.
13.09.2026
Een publieksprogramma met ruim 1.100 activiteiten en meer dan 890 locaties over heel Vlaanderen.
Open Monumentendag wordt jaarlijks gecoördineerd door Herita.
