Voor het dertiende jaar op rij ging het Team Vlaams Bouwmeester met het Bouwmeester Label op zoek naar sterke ruimtelijke concepten en geïntegreerde onderzoeksvragen die een positief maatschappelijk verschil kunnen maken. Ook dit jaar gebeurde dat opnieuw in nauwe samenwerking met het Vlaams Architectuurinstituut. Voor 2026 werden uitzonderlijk vier onderzoeksvoorstellen het Bouwmeester Label toegekend.
Met het Bouwmeester Label wil de Vlaamse Bouwmeester vernieuwende en beleidsrelevante ideeën oppikken vanuit de onderzoeks- en ontwerppraktijk. Bedoeling is om ongevraagd onderzoek te ondersteunen in zijn prille beginfase.
De Vlaamse Bouwmeester en het Vlaams Architectuurinstituut kenden voor 2026 aan uitzonderlijk vier onderzoeksvoorstellen het Bouwmeester Label toe: Sophia Holst, Oleg Asoiev & meow collective willen een stedelijk receptenboek opmaken om (tijdelijk) verlaten sites niet als restruimtes, maar als katalysatoren voor inclusieve stadsontwikkeling te benaderen. Met behulp van film en fotografie wil Lidewij Deroo onderzoeken welke architecturale methoden kunnen worden ingezet om de emotionele en sociale noden, veroorzaakt door gedwongen verhuizingen bij grootschalige renovaties in sociale woonwijken, te helpen lenigen. Karol Grygolec zal onderzoeken hoe architecten met een buitenlandse achtergrond de Vlaamse architectuurcultuur mee vormgeven. Karbon' (Zélie Davodeau, Margaux Walter en Kaat Volckaert) ten slotte wil nagaan hoe bij collectieve en sociale huisvesting eenvoudige aanpassingen van de normen kunnen helpen om sociale, culturele en ecologische uitdagingen het hoofd te bieden.
Bouwmeester Label 038:
Sophia Holst, Oleg Asoiev & meow collective
De onderzoekers willen nagaan hoe plekken ‘in limbo’ – tijdelijk verwaarloosde, ongeplande stedelijke restruimtes – kunnen worden omgevormd tot waardevolle proeftuinen die het algemeen belang dienen en toekomstige stadsplannen verrijken. Dergelijke plekken worden informeel toegeëigend door natuur, bewoners en lokale initiatieven, maar dreigen verloren te gaan wanneer de bouwprojecten van start gaan.
Sophia Holst, Oleg Asoiev en meow collective willen aan een ‘receptenboek’ werken dat strategieën biedt om de kwaliteiten van deze plekken te behouden en te integreren in toekomstige plannen. Door succesvolle voorbeelden te analyseren en een eigen proeftuin met een demontabele architectonische ingreep te testen, wordt het sociaal-ruimtelijke potentieel van de plekken blootgelegd.
Tijdens rondetafelgesprekken met eigenaars, ontwikkelaars, politici, lokale stakeholders en experts willen ze een instrument ontwikkelen dat informele kwaliteiten vroegtijdig zichtbaar maakt in het planningsproces. Het uiteindelijke receptenboek moet ontwerpers, beleidsmakers en burgers inspireren om deze plekken niet als restruimtes, maar als katalysatoren voor inclusieve stadsontwikkeling te benaderen.
Bouwmeester Label 039: Lidewij Deroo
Grootschalige renovaties in sociale woonwijken gaan vaak gepaard met gedwongen verhuizingen die de emotionele, sociale en ruimtelijke verbondenheid van bewoners verstoren. Deroo wil onderzoeken welke architecturale methoden deze transitie kunnen ondersteunen. Door de onzichtbare impact van verhuizingen te onderzoeken, zoals het verlies van vertrouwde routines, sociale netwerken en persoonlijke objecten, wil ze inzicht bieden in de menselijke kostprijs van ruimtelijke veranderingen en hoe ontwerp en beleid hierop kunnen inspelen.
Via vijf fasen (observatie, verkenning, afscheid, verbeelding, verbinding) zal Lidewij Deroo de sociale en emotionele dynamiek in een wijk documenteren met behulp van film en fotografie. Samenwerking met wijkregisseurs, sociale infrastructuren en de woonmaatschappij zorgt voor diepgang en vertrouwen.
Het resultaat is een filmische en fotografische documentatie, gekoppeld aan verhalen en rituelen, en een methodologisch kader dat overdraagbaar is naar andere wooncontexten. Deroo wil laten zien dat architectuur niet alleen over vorm en functie gaat, maar ook ruimte kan bieden voor emotie, rouw en transitie, en zo bijdraagt aan de realisatie van veerkrachtige, empathische woonomgevingen.
Bouwmeester Label 040: Karol Grygolec
Karol Grygolec zal onderzoeken hoe architecten met een buitenlandse achtergrond de Vlaamse architectuurcultuur mee vormgeven, en welke rol hun hybride identiteit, migratie-ervaringen en culturele bagage spelen in ontwerp, werkprocessen en ruimtelijke visies. Hij vertrekt vanuit de observatie dat veel architecten met een internationale achtergrond, ondanks hun substantiële bijdragen, vaak onzichtbaar blijven in de schaduw van lokale hoofdarchitecten, terwijl hun ideeën wel fundamenteel bijdragen aan het Vlaamse architectuurlandschap.
Via diepte-interviews met deze architecten wordt gepeild naar de onzichtbare lagen van architectonische productie: persoonlijke trajecten, denkwijzen, ontwerpprocessen en dagelijkse praktijken binnen kantoren. Het doel is om deze verhalen te bundelen in een publicatie die geen eenduidig perspectief biedt, maar juist de veelheid aan invloeden blootlegt die de hedendaagse Vlaamse architectuur rijker maken.
Door deze vaak onbelichte actoren een stem te geven, wil het project het begrip van auteurschap en architectonisch erfgoed verruimen, en laten zien hoe diversiteit en migratie de ruimtelijke cultuur in Vlaanderen vernieuwen en verdiepen.
Bouwmeester Label 041: Karbon’ (Zélie Davodeau, Margaux Walter en Kaat Volckaert)
De architecten willen onderzoeken hoe collectieve huisvesting inclusiever kan worden ontworpen, met speciale aandacht voor de behoeften van vrouwen en andere genderminderheden. Hoewel huisvesting een fundamenteel recht is, blijven normen en ontwerpkaders vaak steken bij fysieke en economische toegankelijkheid, zonder voldoende rekening te houden met sociale, culturele en ecologische veranderingen.
Karbon' richt zich op het deconstrueren van begrippen als comfort, intimiteit en welzijn op kamerniveau, om te begrijpen hoe deze zich vertalen in het dagelijks leven van diverse groepen. Door pragmatische aanpassingen te onderzoeken, willen de onderzoekers de kamer als een persoonlijke leefruimte omvormen tot een instrument dat bewoners in staat stelt zich hun omgeving opnieuw eigen te maken.
Ze willen een praktisch document ontwikkelen dat ontwerpers en opdrachtgevers ondersteunt bij het creëren van rechtvaardige woonomstandigheden. Door woonsurveys, ervaringen en projectreferenties te bundelen, wordt een geëngageerde praktijk gevormd die inclusiviteit en empathie centraal stelt in het ontwerp van collectieve en sociale huisvesting.
De laureaten krijgen elk 6.000 € (excl. btw) om hun project verder uit te werken tot een dossier dat hun idee ingang kan doen vinden bij betrokken beleidsmakers en administraties. Het Team Vlaams Bouwmeester engageert zich bovendien om de geselecteerde onderzoeksintenties op de politieke agenda te helpen plaatsen.
