De aangekondigde besparingen voor het VAi (24% in totaal, 50% op de collectie) zijn bijzonder hard. Wat op papier een budgettaire ingreep lijkt, dreigt in werkelijkheid uit te monden in een ongezien verlies aan menselijk en intellectueel kapitaal in onze sector. Kennis, expertise en internationale netwerken die gedurende decennia zorgvuldig zijn opgebouwd, dreigen in enkele maanden verloren te gaan. En wat we nu afbreken, bouwen we niet zomaar opnieuw op. Tien vooraanstaande academici uit de Vlaamse architectuuropleidingen trekken daarom samen aan de alarmbel. In een scherpe open brief waarschuwen ze voor de gevolgen voor onze bouwcultuur.
Lees de open brief hieronder, onderteken mee en deel hem met anderen. Samen kunnen we het verschil maken.
Je vraagt je af of onze Vlaamse minister-president en minister van Economie, Innovatie én Industrie, onze minister van Onroerend Erfgoed en onze minister van Cultuur samen aan de onderhandelingstafel zaten? De Vlaamse regering investeert immers met trots in haar ‘Vlaamse’ erfgoed, iconische gebouwen die ‘hun verhalen doorgeven aan nieuwe generaties’ om zo bij te dragen aan een ‘Vlaanderen dat fier is op zijn erfgoed én op de mensen die er betekenis aan geven’. Die Vlaamse regering is op zoek naar strategieën om haar economie aan te doen zwengelen, maar vergeet de bouwsector als belangrijke motor voor de renovatie van ons gebouwd patrimonium. Tegelijkertijd slaat diezelfde Vlaamse regering de fundamenten weg vanonder de Vlaamse bouwcultuur, door de kritische reflectieplaatsen waar de broodnodige restauratie-, ontwerp- en proceskennis wordt onderbouwd, droog te leggen. Dit gebeurt niet steentje per steentje maar met een zware bulldozer, die bijvoorbeeld 1 miljoen euro wegvaagt bij het Vlaams Architectuurinstituut (VAi).
Als architecten, docenten, onderzoekers en erfgoedzorgers in het Vlaamse en internationale architectuurlandschap trekken we aan de alarmbel. We maken ons in het bijzonder zorgen over de aanslag op de erfgoedsector en de werking en toekomst van het VAi. Een instituut dat heden, verleden en toekomst van onze (on)gebouwde ruimte verbindt en pleit voor een zorgzame omgang met die ruimte, de mensen, materialen én het geheugen van plekken. Een instituut dat via zijn archieven, tentoonstellingen, publicaties en debatten Vlaamse ontwerpers, studenten en makers inspireert en ze nationaal en internationaal een forum geeft. Maar ook via haar werking en locatie de hedendaagse architectuurpraktijk en discussie naar een veel breder publiek weet te brengen. Met een bezuiniging van 50% op zijn Vlaamse architectuurcollectie, 30% op zijn kenniscentrum en 15% op zijn culturele taken kan het VAi niet langer diezelfde kwaliteit en uitstraling garanderen.
Het waren nochtans alle Belgische ministers van Cultuur die, gesteund door de Vlaamse minister-president, nog niet eens zo lang geleden hun pen en schouders zetten onder de Davos Verklaring voor een Kwaliteitsvolle Baukultur (in 2018 en 2021). Die stelt een holistisch beleid centraal, van stoel tot stad, met kennis van het verleden, maar met de blik ook op de toekomst. Hebben we de minister dan verkeerd begrepen toen die luid en duidelijk stelde dat ‘cultuur een centrale rol moet spelen’ en ‘in het middelpunt van ontwikkelingsbeleid moet worden geplaatst’? Is die Baukultur dan niet langer essentieel om de nodige economische, sociale en ecologische duurzaamheid op een kwaliteitsvolle manier te stimuleren? In Davos werd immers eensgezind en stellig beweerd dat zonder inzet op cultuur ‘er geen democratische, vreedzame en duurzame ontwikkeling mogelijk is’. Waar bouwen we vandaag samen aan?
Een verleden vaag je niet weg, hoeveel bulldozers je ook laat aanrukken, je bouwt eraan verder. Voor de herbestemmings- en transformatieprojecten die Vlaanderen te wachten staan, is het essentieel dat economische én technologische innovatie hand in hand gaat met een noodzakelijke cultuurreflex, waarbij we ons materiële en immateriële culturele erfgoed waardevol vinden omdat de geschiedenis van onze buurt, stad of regio erin is ingebed. Die kennis en vaardigheden verwerf je niet uit het niets. Je bouwt ze steentje per steentje, jaar na jaar op en je deelt ze met andere ontwerpers, opdrachtgevers, onderzoekers, burgers, erfgoedgemeenschappen én beleidsmakers. Met jong én oud. Zeg ons dus dat we de besparingen verkeerd hebben begrepen, en voer een Vlaams beleid met de blik op de toekomst door vandaag net meer te investeren in het brede veld van de architectuurcultuur, zodat we effectief aan die kwaliteitsvolle toekomst kunnen bouwen en de toonaangevende positie die het Vlaamse architectuurlandschap vandaag internationaal bekleedt, kunnen versterken.
Inge Bertels, Decaan Faculteit Ontwerpwetenschappen, Universiteit Antwerpen
Niels De Temmerman, Voorzitter Vakgroep Architectonische Ingenieurswetenschappen, VUB
Fredie Floré, Decaan Faculteit Architectuur, KU Leuven
Stefan Devoldere, Faculteit Architectuur & Kunst, UHasselt
Johan Lagae, Vakgroep Architectuur en Stedenbouw, UGent
Jelle Laverge, Voorzitter Vakgroep Architectuur en Stedenbouw, UGent
Jonas Lindekens, Architectonische Ingenieurswetenschappen, VUB
Mario Rinke, Voorzitter Opleiding Architectuur, Universiteit Antwerpen
Koenraad Van Cleempoel, Decaan Faculteit Architectuur & Kunst, UHasselt
Ann Heylighen, Vice-voorzitter Departement Architectuur, KU Leuven
Rajesh Heynickx, Voorzitter Departement Architectuur, KU Leuven
Karen Allacker, Programmadirecteur Opleiding Ingenieur-architect Faculteit Ingenieurswetenschappen, KU Leuven
Help mee dit bericht zichtbaar te maken.
Deel het in je netwerk en op sociale media, en gebruik de hashtags om het bereik te vergroten. Bedankt voor je steun!
#StopCultuurbesparingen #HoudHetLichtAan