Stadsbouwmeester
De Antwerpse stadsbouwmeester bewaakt mee de ruimtelijke kwaliteit van de belangrijkste bouw- en stadsontwikkelingsprojecten, zoals de projecten op de Via Sinjoor en de heraanleg van de Scheldekaaien. Ook zorgt hij voor een ruimtelijke langetermijnvisie, in nauwe samenwerking met heel wat stedelijke diensten. Als onafhankelijke adviseur ondersteunt de stadsbouwmeester het college van burgemeester en schepenen, en neemt hij het initiatief om nieuwe uitdagingen voor de stedelijke omgeving te verkennen. Hij vormt een brugfiguur tussen het beleid, de administratie en de bouwsector.
"Stadsontwikkeling is een ingewikkelde materie waar veel verschillende belangen en disciplines mekaar ontmoeten. Maar kwaliteit van de bebouwde omgeving staat hoog op de agenda. Daarom heeft Antwerpen een stadsbouwmeester met veel gezag nodig, die op basis van zijn visie, expertise en ervaring op een geïntegreerde manier de kwaliteit van belangrijke projecten bewaakt. Met Jeroen de Willigen stellen we iemand aan die volledig aan deze beschrijving beantwoordt."
Jeroen de Willigen
Jeroen de Willigen (°1968) is partner en stedenbouwkundige bij De Zwarte Hond, een toonaangevend internationaal bureau voor architectuur, stedenbouw en strategie dat werkt vanuit Groningen, Rotterdam, Keulen en Berlijn. Hij trad er op als supervisor en begeleidde ook zelf heel wat stedenbouwkundige projecten en beeldkwaliteitsplannen, met een focus op integraliteit. Dat wil zeggen dat een goed ruimtelijk ontwerp voor hem niet alleen een doel is, maar vooral een middel om een stad, wijk of buurt tot sociale en economische ontwikkeling te laten komen en dit samen met alle stakeholders. Hij pleit voor een nieuwe bouwcultuur die kan bijdragen aan de grote maatschappelijke thema’s van nu: het woningvraagstuk, duurzaamheid en inclusiviteit. Gekende projecten van zijn hand zijn o.a. the Lighthouse in Eindhoven als eindbaken op de Strijp-S ontwikkeling, en Theater Zuidplein in Rotterdam, dat fungeert als nieuwe gemeenschapsplek.
Van 2008 tot 2012 was de Willigen coördinator Stedenbouw aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam. Later werd hij de stadsbouwmeester van Groningen van 2016 tot 2020, waarbij hij de stad met een nieuwe en succesvolle bouwcultuur op de Europese kaart zette. Sinds begin 2023 is hij voorzitter van de BNA (Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus).
Hij studeerde aan de Technische Universiteit Delft en studeerde in 2015 af als Master City Developer (MCD) aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. In 2015 won hij met zijn thesis 'De Waarde van de Structuur' de MCD-scriptieprijs.
"Antwerpen is een droomstad: eigenzinnig, gelaagd en altijd in beweging. De stad heeft een sterke traditie om zich voortdurend te vernieuwen, zonder daarbij haar identiteit te verliezen. Als stadsbouwmeester mogen bijdragen aan die blijvende zoektocht naar kansen om de leefkwaliteit te versterken, is voor mij een absolute droombaan.”
Jubileumjaar
Het stadsbouwmeesterschap is diep ingebed in de geschiedenis van Antwerpen en heeft mee het beeld van de stad bepaald. De traditie startte in de 19de eeuw en gaat samen met de wens om bouwen in stedelijk weefsel te onderwerpen aan kwaliteitseisen. In eerste instantie waren de bouwmeesters adviseurs, maar dit evolueerde naar volwaardige stadsarchitecten of bouwers. Verschillende waardevolle monumenten die de stad nog rijk is, zijn van hun hand: de Bourlaschouwburg (Bourla), de Opera (Van Mechelen), het scholencomplex aan de Napelsstraat (Van Averbeke)… .
Het is nu exact 30 jaar geleden dat Antwerpen koos om ruimtelijke kwaliteit een prominente plek op de agenda te geven. Wijlen schepen Eric Antonis liet daartoe in 1996 de Architectuurnota goedkeuren. Naast het werken met wedstrijden voor stedelijke projecten en de oprichting van de welstandscommissie (nu integrale kwaliteitskamer) werd in 2000 ook de eerste stadsbouwmeester René Daniëls (2000 - 2005) aangesteld, met als taak het bewaken van de ruimtelijke kwaliteit. In 2006 werd hij opgevolgd door Kristiaan Borret (2006 - 2014), die op zijn beurt werd opgevolgd door Christian Rapp (2016 - 2025).