Op donderdag 15 januari vieren we de Europese dag van het Publiek Domein. Naar jaarlijkse gewoonte publiceert het VAi op deze dag enkele bijzondere stukken uit haar collectie op Wikimedia Commons. De stukken bevinden zich in het publiek domein, wat betekent dat ze vrij mogen worden hergebruikt. Dit jaar kozen we voor tekeningen van de hand van Antwerps architect Ernest Stordiau.
Ernest Stordiau startte zijn carrière in het atelier van vader Jan-Frans Stordiau en ging in de leer bij architect Lodewijk Baeckelmans. Ca. 1880 werd hij zelfstandig bouwmeester. Stordiau is vooral bekend als architect van woningen. Hij behoorde tot een groep van voorname architecten die opdrachten aannam van de ' Naamlooze Maatschappij voor het Bouwen van Burgershuizen’, een vennootschap met als doel woningen te realiseren in de wijk Zurenborg, die eind 19de eeuw in sneltempo werd geürbaniseerd. Zijn bekendste woonprojecten realiseerde hij in dit verband.
Daarnaast tekende hij al vroeg in zijn carrière drie ontwerpen voor de synagoge ‘Shomre Hadass’ (1884-1890), een ontwerp dat uiteindelijk zou worden gerealiseerd door Joseph Hertogs. Ook is hij bekend als de ontwerper van de kapel van het Allerheiligste Sacrament in Antwerpen (1890) en het Verenigingsgebouw van de Katholieke Kring te Antwerpen. In 1907-1910 realiseerde hij de verbouwing van het Kasteel Pulhof in Wijnegem.
Gedurende zijn hele carrière speelde hij een belangrijke rol bij de Koninklijke Maatschappij van de Bouwmeesters van Antwerpen (KMBA), waarvoor hij drie jaar de functie van voorzitter zou waarnemen.
Materiaal over Stordiau is terug te vinden in verschillende archieven in de collectie van het VAi.
Het grootste aandeel tekeningen komt uit de collectie Baeckelmans en Stordiau van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. De collectie bevat vooral stukken over enkele grotere projecten van Ernest Stordiau. We kozen voor een selectie van tekeningen van zijn ontwerpen voor de synagoge Shomre Hadass, de Kapel van het Allerheiligste Sacrament en het Verenigingsgebouw van de Katholieke Kring. Slechts een minderheid van Stordiaus vele woningbouwprojecten is vertegenwoordigd in deze collectie. We kozen hieruit tekeningen van vijf projecten, waaronder een tekening van één van zijn bekendste ontwerpen, het ‘Burgerhuis Apolloon’ op de Cogels-Osylei in Berchem (1894). Deze tekening is onderdeel van een bundel met verschillende gevelopstanden en plattegronden van het wooncomlex.
Zes van Stordiaus woningen zijn gedocumenteerd in het archief van Engetrim, een rechtsopvolger van de Naamlooze Maatschappij voor het Bouwen van Burgershuizen. Op Wikimedia publiceerden we een geveltekening van zijn neoclassicistische huizenrij in de Grote Hondstraat (1886-88) en van vijf burgerhuizen in art nouveaustijl in de Generaal Van Merlenstraat (1898).
Tot slot bewaart het VAi ook het ‘Bouwarchief van het kasteel Pulhof’, een schenking uit 2015, met originele tekeningen van Stordiau betreffende de verbouwing van dit kasteel. Uit dit archief publiceerden we nog niets op Wikimedia, maar de stukken zijn raadpleegbaar in de VAi-leeszaal.
Het publiek domein omvat werken die niet beschermd zijn door auteursrecht, in dit geval omdat de auteur meer dan 70 jaar overleden is. Wanneer een werk in het publiek domein is, kan het vrij worden gebruikt, verspreid, aangepast en uitgevoerd zonder toestemming van de oorspronkelijke auteur of rechthebbende. Dit bevordert de verspreiding van kennis en cultuur.
Het Vlaams Architectuurinstituut publiceert elk jaar een bijzondere selectie van zijn publiekdomeincollecties op Wikimedia Commons. Toestemming vragen voor gebruik is dus niet nodig, wel vragen we om bij elk gebruik de oorspronkelijke auteur en het Vlaams Architectuurinstituut als bron te vermelden. Kijk hiervoor steeds de creditline na.
Benieuwd naar onze volledige verzameling collectiestukken op Wikimedia Commons?
