RECAP VAi x W*iAB Erfgoedwandeling Walking with Eliane Havenith

Vrouwen zichtbaar maken in de architectuurpraktijk

Deze wandeling werd georganiseerd door het VAi in samenwerking met Women* in Architecture Belgium (W*iAB) en kadert in hun project Reflective Cartography: Mapping Female Perspectives in Architecture in Flanders. Met dit initiatief wil W*iAB het werk van vrouwen in de architectuur extra zichtbaar maken door hun bijdrage aan de gebouwde omgeving in Vlaanderen letterlijk in kaart te brengen via Google Maps.

Erfgoedwandeling in het spoor van Eliane Havenith

Samen met onderzoeker Femke Van Dycke (UAntwerpen), die zich baseerde op haar studie naar Haveniths veelzijdige rollen, verkenden we Antwerpen tijdens 'Walking with Eliane Havenith'. Geen klassieke architectuurwandeling van gebouw naar gebouw, maar een parcours dat de nadruk legde op netwerken, nevenpraktijken en de vele rollen die zij vervulde.

We startten aan de Koninklijke Academie van Schone Kunsten Antwerpen, waar Havenith in 1942 als een van de eerste vrouwen afstudeerde als architect en later zelf Theorie van de Bouwkunde doceerde. Van daaruit volgden we een route langs plekken die haar professionele en culturele activiteiten met elkaar verbinden. Een verrassende halte was Galeria Inno, waarvoor ze geschenkpapier ontwierp. Sinds 1952 was ze bovendien als regent betrokken bij het Museum Mayer van den Bergh.

De wandeling voerde ons langs enkele van haar belangrijkste realisaties, zoals het kantoorgebouw van Spaarkrediet (met uitbreiding van het museum), het appartementsgebouw Gontcharuk-Deckers en het gebouw van Extensa NV. Ook meer persoonlijke plekken kwamen aan bod, zoals de school Filles de Marie (vandaag gekend als St. Lucas Antwerpen) en haar woning in de Albertstraat.

Reflectiemoment over rollen en mogelijkheden in architectuur

We sloten af in De Singel met een reflectiemoment samen met hedendaagse stemmen Elisabeth Gérard, Gwenn Mariën en Laura Muyldermans. Het gesprek vertrok vanuit de vraag hoe “fluïde rollen”, van moeder tot activist of docent, niet losstaan van architectuur, maar er actief vorm aan geven. Zijn die rollen een economische noodzaak of het resultaat van bewuste keuzes?

Vanuit die vraag verschoof het gesprek naar de voorwaarden die zulke rollen mogelijk maken. Het belang van netwerken en ondersteuningsstructuren kwam daarbij sterk naar voren, net als hun invloed op flexibiliteit, haalbaarheid en risico binnen een zelfstandige praktijk.
Thema's als privilege, toegang tot rolmodellen en de vraag wie zich een carrière als architect kan permitteren, liepen als een rode draad door de discussie.
Zichtbaarheid en representatie bleken daarbij cruciaal voor zelfvertrouwen, ambitie en de mogelijkheid om jezelf binnen het vakgebied te positioneren.

Architectuur werd zo niet alleen benaderd als een beroep, maar ook als een manier van leven — verweven met zorg, gemeenschap, het persoonlijke leven en maatschappelijk engagement.

Bouw mee aan de kaart

Reflective Cartography: het in kaart brengen van vrouwelijke* perspectieven in de
architectuur in Vlaanderen is het eerste grootschalige initiatief dat de architecturale bijdragen van vrouwen* in Vlaanderen systematisch in kaart brengt. Een interactieve online kaart documenteert gebouwen, renovatieprojecten, landschapsontwerpen, objecten en andere ruimtelijke realisaties. Met een open oproep nodigt W*iAB zowel professionals als het brede publiek uit om projecten in te dienen en zo actief bij te dragen aan de verdere uitbouw van de kaart.