De Vlaamse overheid besliste in 2016 dat de provincies vanaf 2018 niet langer persoonsgebonden bevoegdheden zoals sport, jeugd, welzijn, of cultuur mogen uitoefenen. Deze beslissing heeft ook impact op de werking rond architectuurcultuur en architectuurarchieven. Met name in provincie Antwerpen bouwde de provinciale overheid vanaf 1988 het Architectuurarchief Provincie Antwerpen (APA) uit, vandaag de enige publieke bewaarinstelling in Vlaanderen die gespecialiseerd is in architectuurarchieven, met een collectie die het provinciale belang overstijgt.
Provinciale diensten zoals het APA dienen, in het kader van deze afslanking van de provincies, een nieuw onderkomen te vinden, hetzij bij een lokale overheid, hetzij op Vlaams niveau.
Aangezien er in Vlaanderen al een Vlaams Architectuurinstituut (VAi) met erfgoedafdeling Centrum Vlaamse Architectuurarchieven (CVAa) bestond sinds 2002-2003, werd ervoor gekozen om van het APA een Vlaamse collectie te maken, die beheerd en verder uitgebouwd zal worden door de vzw Vlaams Architectuurinstituut. Deze integratie gaat in vanaf 1 januari 2018.
Zowel VAi en CVAa als APA zijn ervan overtuigd dat de integratie de zichtbaarheid en het belang van de culturele werking rond architectuur in Vlaanderen zal versterken. Verleden, heden en toekomst van de architectuur en de gebouwde omgeving zullen erdoor nog nauwer op elkaar betrokken kunnen worden in een breed programma van archiefzorg, publicaties, tentoonstellingen, lezingen en partnerprojecten. Ook internationaal zal het Vlaams Architectuurinstituut zijn positie versterken als een volwaardig instituut-met-collectie, zoals in veel buurlanden het geval is.
In 2017 wordt de integratie voorbereid. VAi en APA zijn dit jaar nog twee afzonderlijke entiteiten, maar in de praktijk werken we al nauw samen met het oog op een grondige collectiewaardering en een nieuw gezamenlijk collectiebeleid voor de toekomst. Gezamenlijke publiekswerking was er al in 2016, bijvoorbeeld voor de tentoonstellingen Kieckens en Ensembles en voor Erfgoeddag, en ook in 2017 maken het CVAa en APA onder andere samen een tentoonstelling rond bouwwerffoto's. Voor het najaar van 2018, wanneer we daadwerkelijk één instituut zullen vormen, werken we alvast intensief aan een programma rond architect Léon Stynen, wiens archief een topstuk vormt in de APA-collectie.
Dossier Hervorming Vlaamse Provincies op de website van het Vlaams Parlement