Meer dan vijftig jaar bouwgeschiedenis
Opgericht in 1973 door initiatiefnemer Wivina Demeester herbergt Monnikenheide in Zoersel een woonzorgcentrum voor personen met een verstandelijke beperking. Wat begon met een short stay home in het bos van Zoersel, is stelselmatig uitgebreid met diverse kleinschalige woningen en faciliteiten.
In de vijftigjarige bouwgeschiedenis van Monnikenheide gingen telkens andere architecten op zoek naar de ruimtelijke mogelijkheden binnen het leidmotief van de inclusie. Zo ontstond een uniek landschap dat de grenzen van de zorgarchitectuur ruim overstijgt. Monnikenheide is een krachtig architecturaal statement over de plaats van zorgbehoevende mensen in onze samenleving.
In 2023 publiceerde het Vlaams Architectuurinstituut Wonen in Monnikenheide. Zorg, inclusie en architectuur. De publicatie kwam tot stand op initiatief van architect-filosoof Gideon Boie (1975-2026). Vanuit zijn onderzoekspraktijk richtte Boie zich onder meer op de wisselwerking tussen zorg en architectuur.
Rijke bron voor onderzoek
Dankzij een schenking van de vzw Monnikenheide in 2025 werd het archief opgenomen in de collectie van het Vlaams Architectuurinstituut. Het bouwarchief documenteert de verschillende bouwprojecten voor zorgwoningen en andere infrastructuur van Monnikenheide gedurende de periode 1970-2025 en laten een variatie zien in het ontwerpen van zorgarchitectuur voor personen met een beperking.
Het archief bestaat voornamelijk uit projectdossiers met planmateriaal en administratieve documenten. Daarnaast zijn er een aantal dossiers over architectuurwedstrijden, over het logistiek beheer van Monnikenheide en documentatie. Er worden eveneens twee maquettes bewaard. In het bouwarchief vind je het werk van verschillende architecten terug, zoals Jo Peeters, 51N4E en UR architects.
Publicatie Wonen in Monnikenheide
Deze rijk geïllustreerde publicatie van 160 pagina's belicht Monnikenheide voor het eerst vanuit een architecturaal perspectief. Aan de hand van essays van Gideon Boie, Sofie De Caigny, Fredie Floré, Vjera Sleutel, Thomas Vanderveken, Heleen Verheyden, Erik Wieërs en met kunstfotografie van Kurt Deruyter wordt Monnikenheide belicht als een uitzonderlijke plek waar zorg, inclusie en architectuur elkaar ontmoeten.
De publicatie documenteert projecten van Luc Van den Broeck, Bruno Boulanger, Mark Depreeuw, b0b Van Reeth/ArchitectenWerkGroep, Maarten Van Severen, Architectuurgroep Jo Peeters, Huiswerk architecten, Vermeiren De Coster Architecten, Richard Venlet, 51N4E, UR architects en FELT architecture & design. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan de manier waarop architectuur heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van Monnikenheide als zorgomgeving.
Doorzoek het archief van Monnikenheide
Benieuwd naar de bijzondere stukken in het archief van Monnikenheide? Via de Archiefhub kun je digitaal grasduinen in de inventaris.
Wil jij graag archiefstukken komen inkijken? Maak een afspraak via +32 (0)3 202 04 83 of stuur een mail naar architectuurarchief@vai.be.